اعسار موضوعی است که در فقه نیز بدان اشاره شده است بدین توصیف که المعسر فی امان الله یعنی شخص معسر یا ندار در امان خدا است البته نه با این طرز فکر که معسر با ادعای اعسار از پرداخت بدهی یا دین خود آزاد گردد و معنی اعسار بدین شرح است که بین مردم جای گرفته که اگر ادعای اعسار کنی یا اعسار در دادگاه قبول بشه دیگه نیاز به پرداخت بدهی ندارد ولی اعسار از نظر قانون و معسر با واقعیت متفاوت است در این مقاله که توسط وکیل پایه یک دادگستری تهیه شده در گروه وکلای رسمی است اعسار و معسر از بًعد قانون جدید نحوه محکومیت های مالی مورد ارزیابی قرار می گیرد با این اوصاف که دادخواست اعسار برای طرفین چه آثار حقوقی دارد و مدعی اعسار کجا باید داخواست بدهد. اعسار چیست؟ معسر چه کسی است؟ دادخواست اعسار چگونه است؟ اعسار در  دادگاه به چه نحو است؟ شرایط دادخواست اعسار چیست؟ اعتراض به اعسار با چه دادگاهی است؟ معسر کیست و چه ربطی به اعسار دارد؟ مرجع رسیدگی به دعوی اعسار از محکوم به کجاست؟ مرجع رسیدگی به دعوی اعسار از هزینه دادرسی کجاست؟ درباره اعسار بدانیم.

مطابق قانون معسر شخصی است قادر به تأدیه دیون خود نیست به دلیل نداشتن اموالی به  جز مستثنیات دین و  این یک تعریف ساده از معسر یعنی کسی که مدعی اعسار است می باشد البته قانونگذار شرایط دیگری را از باب ارفاق برای معسر شناختن، قرار داده است بدین توضیح که عدم دسترسی به مال را نیز در حکم نداشتن مال دانسته است و البته با این نکته که اثبات عدم قابلیت دسترسی به مال برعهده مدیون یا همان مدعی اعسار باشد.
مدعی اعسار بایستی صورتی کلی از اموال خود را که شامل تعداد، مقدار و قیمت کلیه اموال اعم از منقول و غیر منقول را به طور مشروح و مفصل و مشتمل بر میزان وجوه نقدی که به هر عنوان نزد بانک ها و موسسات و.... دارد را از زمان یک سال قبل از طرح دعوای اعسار تا زمان تقدیم دادخواست اعسار پیوست دادخواست نماید.

مواردی که مدعی اعسار باید ثابت کند؟
1- چنانچه وضعیت سابق مدعی اعسار دلالت بر دارایی وی داشته یا مدعی اعسار در عوض دین، مالی دریافت، یا به هر نحو دیگری مالی به دست آورده باشد اثبات اعسار برعهده اوست..
2- در مواردی اثبات آن با مدعی  اعسار است و این مواردی است که سابقه ملائت و دارایی او اثبات شده باشد است.

مواردی که مدعی اعسار نیاز به اثبات ندارد؟
 1- ثابت کند مال دریافتی تلف حقیقی یا حکمی شده است.
2- مدعی اعسار در عوض دین، مالی تحصیل یا دریافت نکرده باشد.
3-  چنانچه خوانده دعوای اعسار نتواند دارایی فعلی یا سابق او را ثابت کند یا دارایی فعلی یا سابق او نزد قاضی مشخص نباشد.
ادعای اعسار با سوگند مدعی اعسار پذیرفته می شود.

 مدعی اعسار آیا نیاز به شاهد دارد یا خیر؟
هرگاه مدعی اعسار بخواهد ادعای خود را با شهادت شهود به اثبات رساند بایستی شهادتنامه کتبی حداقل دو شاهد را پیوست دادخواست اعسار کند.

شرایط شهود اعسار چگونه باید باشد؟
شهود مدعی اعسار باید مدتی که نسبت به وضعیت زندگی فرد اطلاع کافی داشته باشند وی را بشناسند در شهادتنامه باید هویت و اقامتگاه شاهد قید شود و شاهد نیز بایستی هویت، شغل، میزان درآمد و نحوه قانونی زندگی مدعی اعسار را بداند و ذکر نماید و به این امر را تصریح کند که با مدعی اعسار به مدتی که بتواند نسبت به وضعیت زندگی وی اطلاع کافی و معاشرت داشته باشد و غیر از  مستثنیات دین هیچ اموال قابل دسترسی ندارد که بتواند به وسیله آن دین خود را بپردازد.

دادخواست اعسار به کدام مرجع بایستی تقدیم گردد؟
به طور کلی اعسار با دادگاه نخستین است یعنی شعبه ای که برای اولین بار رأی صادر نموده که حتی می تواند شورای حل اختلاف نیز می تواند مرجع تقدیم دادخواست اعسار باشد پس اگر رأیی در دادگاه عمومی حقوقی صادر شود و در دادگاه تجدید نظر قطعی و یا تغییر داشته باشد باز هم مرجع رسیدگی به دادخواست اعسار دادگاه بدوی است.
آخرین نکته: شاید مدعی اعسار پس از مدتی دارای تمکن مالی شود و یا اینکه مدعی اعسار بعد از مدتی همین دارایی خود را از دست بدهد حال با توجه به شرایط جدید مدعی اعسار یا طرف مقابل برای اینکه حقوق قانونی آنها تضییع نشود چه بایستی انجام دهند؟
 در اینجا مدعی اعسار یا طرف مقابل می تواند  دادخواست تعدیل و تقسیط به دادگاه ارائه نماید.

وکلا متخصصین در امور وکالتی هستند پس امور وکالتی خود را به وکیل یا وکلای دادگستری بسپارید و البته به موسسات حقوقی که شماره ثبت داشته باشند و زیر نظر وکلای پایه یک دادگستری فعالیت میکنند و البته تأسیس شده اند معتبر هستند به دنبال وکیل دادگستری در عریضه نویسی نباشید، به دنبال وکیل دادگستری در دادگاه ها نباشید چرا که به جای وکلای دادگستری افراد سود جو انتظار شما را می کشند از وکلای دادگستری پروانه وکالت بخواهید که زیر نظر کانون وکلای دادگستری باشند چرا که کانون وکلای دادگستری تنها نهاد مدنی مستقل در خصوص وکلای دادگستری است.

روابط عمومی  گروه وکلای رسمی