فرایندهای عدالت ترمیمی
1- میانجیگری بزه دیده و بزهکار
2- ملاقات های رودرو
3- نشست های گروهی
4- حلقه های تعیین مجازات یا آشتی
5- هیأت ها و گروه های مردمی


1- میانجیگری بزه دیده و بزهکار:
اولین برنامه عدالت ترمیمی است،  فرآیندی است که یک میانجیگر به وساطت بزه دیده و بزهکار می پردازد تا بتواند با این گفتگو به راه حلی برای حل اختلاف برسد، کاملاً بی طرف بوده و در مقام قضاوت نمی باشد بلکه در مقام حل اختلاف پیش آمده است و حضور بزهکار و بزه دیده لازم است.  میانجی باید فضایی را محیا کند که طرفین حرف های خود را بزنند و بزهکار بدون ترس از قبول مسئولیت و کیفر به جبران خسارت تمایل پیدا کند و بزه دیده از حالت منفعل به حالت فعال سوق پیدا کند و در مقابل بزهکار از آسیب های وارده سخن به میان بیاورد و میانجی فقط گوش کند و سعی بر نزدیک کردن دو طرف بکند اما از ارائه راه حل خودداری کند و فقط ناظر باشد دو طرف خود به راه حل مشترک برسند، در این صورت بزهکار مسئولیت عمل خود را به دوش کشیده و راه برای بازگشت به جامعه تسهیل می شود، و امکان تکرار بزه در آینده کاهش خواهد یافت .طی آماری که از نقاط مختلف جهان صورت گرفته 70  تا 100 درصد منجر به جبران خسارت شده است در حالی که روش های دیگر 40 الی 60 درصد موفقیت حاصل شده است.
انعطاف پذیری در بازه زمانی از ویژگی های این فرآیند است زیرا به بزهکار فرصت جبران آسیب را در مدت موسعی می دهد.
میانجیگری به دو صورت مستقیم یعنی رو در رویی بزهکار و بزه دیده و بصورت غیر مستقیم در شرایطی که امکان رودررویی بزهکار و بزه دیده موجود نمی باشد مثلاً در جرایم خشونت آمیز جنسی که به دلیل تداعی شدن صحنه های لحظه جرم امکان ملاقات حضوری مقدور نیست با استفاده از خانواده بزه دیده و یا مددکاران اجتماعی به حل و فصل پرداخته می شود.
در این صورت بزه دیده پس از آگاهی از مشکلات و دستیگری و دادرسی هایی که برای بزهکار بوجود آمده و بزهکار با معضلات و مشکلات روحی و روانی و جسمانی که به بزه دیده به دلیل ارتکاب بزه وارد شده است آگاه می شود و با معذرت خواهی و ابراز ندامت توام با تشویق گروه ها میانجی در نهایت در یک ملاقات حضوری و کسب رضایت، از طریق صورتجلسه کتبی که می تواند شامل جبران خسارت و توافق بر رفتار آینده نیز باشد صورت بگیرد.

2- ملاقات های رودرو:
در این فرآیند بزه دیده و بزهکار با یکدیگر برخورد انسانی دارند، گفتمان و اثرات متقابل آن توسط ساختارهای قانونی تعدیل نمی شود.
بزهکار و بزه دیده مستقیم با یکدیگر صحبت می کنند نه از طریق وکلا یا قاضی، فقط میانجیگر «تسهیل کننده»  حضور دارد که نقش اصلی او کسب اطمینان در چهارچوب مرزهای احترام می باشد. که اگر فرایند به خوبی پیش برود باعث می شود بزهکار بدلیل بیان احساسات و خساراتی که بزه دیده طی این فرایند بیان کرده به صدمه وارده آگاهی پیدا کند و به گناه خود اعتراف کند و برای جبرانش کوشش به عمل بیاورد.

3- نشست های گروهی:
برای برطرف کردن نقاط ضعف میانجیگر در عدالت ترمیمی فرایند دیگری تحت عنوان نشست های گروهی وجود دارد.
از ویژگی های این فرایند به نقش پررنگ اعضای جامعه محلی، خانواده بزهکار و بزه دیده و احیاناً نهادهای مدنی می توان اشاره کرد که به آن میانجیگری چند گروهی نیز گفته می شود.
در این مدل امکان حضور معلم، همسایه، کارفرما و دوستان و آشنایان نیز وجود دارد. 
از مزایای این روش می توان از تشویق و حمایت و مشاوره مضاعف میانجیگران اشاره کرد، به طوری که بزه دیده و بزهکار خود را تنها حس نکنند و بازگشت مجدد آنان را به جامعه تسهیل نماید و باعث اصلاح بزهکار و کاهش ارتکاب مجدد بزه در آینده خواهد شد.
این روش ماهیت مردمی دارد و خارج از نظام رسمی کیفری و قضایی محسوب می شود و به جای کیفر به ترمیم و التیام اتکا می شود.

4- حلقه های تعیین مجازات یا آشتی:
این حلقه ها در مورد کسانی تشکیل می شود که به بزه خود اعتراف کرده اند و آمادگی تحمل هرگونه کیفری که حلقه های تعیین مجازات مشخص می کنند را دارند. فضای درون حلقه ها دوستانه و توام با هم اندیشی در صدد یافتن راه حل توافقی هستند. اجزای تشکیل دهنده این حلقه افراد علاقمند به شرکت از قبیل وکلا ، قضات، مأموران پلیس، بزه دیدگان و بزهکاران و اعضای جامعه هستند که در مورد چند و چون به مذاکره می پردازند و خواهان بازپروی بزهکار هستند.
نتیجه توافق که مبین تعیین مجازات است به قاضی تقدیم می شود و داداگاه به صورت جدی طرح ارسالی را بررسی می کند اما الزامی به پذیرش آن ندارد و امکان دارد طرح را به همراه کیفری دیگر بپذیرد.
در این حلقه ها تعیین مجازات تنها راه حل نیست بلکه تأکید بر شناخت نیازهای طرفین و جامعه از طریق فرایند آشتی به منظور التیام و جبران است.
وجه تمایز این فرایند با دیگر روش ها وابستگی آن به جامعه است که بزه در آن رخ داده است.
این فرایند به افزایش مشارکت جامعه می انجامد.

5- هیأت ها و گروه های مردمی
این فرایند در انگلیس و آمریکا مورد استفاده گسترده قرار می گیرد، که مشارکت شهروندان به حل اختلاف بین بزهکار و بزه دیده از اهداف این فرایند است.
ابتدا گروه های مختلف از افراد جامعه تحت عناوینی چون: گروه های مردمی یا هیأت های جبرانی مردمی یا گروه شهروندی تشکیل می شوند، که معمولاً متشکل از 5 نفر می باشند که با حکم دادگاه تشکیل می شوند.
از فعالیت های آنان می توان از امضای توافق نامه و اخذ تضمینات در راستای اجرای تعهدات با بزهکار و گزارش مراتب به دادگاه نام برد، سپس دادگاه بعد از بررسی به استناد توافق نامه حکم به تعلیق مراقبتی میدهد.
گرداورنده آقای میر مسعود فرزانه

روابط عمومی گروه وکلای رسمی